برای هر ساختمانی، زیبایی و جذابیت نمای بیرونی آن اهمیت زیادی دارد چرا که اولین عاملی است که نظر هر بیننده‌ای را به خود جلب می‌کند. انتخاب مصالح برای نما نقشی محوری در میزان جذابیت و همچنین دوام و کارایی آن ساختمان دارد. نما می‌تواند مانند یک لایه محافظتی عمل کرده و ساختمان را در برابر عواملی مانند گردوغبار، خاک، رطوبت، سرما و گرما محافظت کند. بنابراین انتخاب مصالح صحیح غیر از زیبایی، در کارکرد محافظتی ساختمان هم اهمیت زیادی دارد. نمای ساختمان با درنظرگرفتن شرایط آب‌وهوایی و جغرافیایی، مدت زمان و نحوه اجرای پروژه، روش ساخت نما، تأثیر زیست‌محیطی، نگهداری و تعمیرات نما، تعداد طبقات، سبک معماری و بودجه پروژه توسط معماران و سازندگان طراحی میشود.
در این مطلب قصد داریم به انواع مختلف این مصالح از مواد سنتی‌ای همچون آجر و سنگ تا نوآوری‌هایی که در زمینه موادی مانند شیشه و فلز صورت گرفته بپردازیم و ویژگی‌های خاص و قابلیت‌های آن‌ها را مرور کنیم. همچنین به کاربرد و خواص پروفیل نمای ساختمان که یکی از مهمترین عناصر در ساختمان‌سازی است و در طراحی و اجرای نمای خارجی ساختمان مورد استفاده قرار می‌گیرد نیز اشاره میشود.
فهرست مطالب
انواع نمای ساختمان
نمای ساختمان‌ها ممکن است از مصالح و مواد متفاوتی ساخته شده و ظاهرهای متفاوتی را داشته باشد. در ادامه با انواع نمای ساختمان آشنا شده و به شرح آن‌ها خواهیم پرداخت.
نمای آجری
آجر یکی از قدیمی‌ترین و بادوام ترین مصالح ساختمانی است که به‌دلیل قیمت مناسب، دوام و مقاومت بالا، نیاز به نگهداری کم و سهولت در نصب، گزینه محبوبی برای نمای ساختمان است و در شرایط مختلف آب‌وهوایی می‌توان از آن استفاده کرد. نمای آجری ساختمان هم به صورت ساده و هم دکوراتیو قابل طراحی است و در هر دو صورت جلوه زیبایی به سازه می‌بخشد. از انواع آجر که در نمای ساختمان به کار می‌رود می‌توان به این موارد اشاره کرد: آجر نسوز، رسی، قزاقی، لفتون، لعابدار، دکوراتیو، پلاک، شاموتی، رستیک.
نمای سنگی
نمای سنگی ویژگی‌های بسیار خوبی برای ساختمان دارد، با این حال قیمت بالای آن موجب میشود که به‌صورت تلفیقی مورد استفاده قرار گیرد. از مزایای آن می‌توان به زیست‌سازگاری، مقاومت زیاد، عایق در برابر صوت و حرارت، تنوع بالا و نیاز به نگهداری کم اشاره کرد. همچنین برای سالیان زیادی ماندگاری دارد و در برابر عوامل طبیعی مانند باد، باران، نور خورشید، گرد و غبار و سایر عوامل مقاوم است. نمای سنگی انواع زیادی دارد. نمای سنگی گرانیت، تراورتن، مرمریت و کوارتزیت از جمله این انواع هستند که هر کدام به دو صورت مصنوعی و طبیعی طبقه‌بندی می‌شوند. لازم به ذکر است که در اجرای این نما باید احتیاط زیادی شود، در غیر این‌صورت، با قرارگرفتن در معرض عواملی همچون سرما و گرما امکان افتادن و شل‌شدن آن‌ها وجود دارد که می‌تواند خسارات زیادی داشته باشد.
انواع نمای فلزی
ارزش نمای فلزی به وزن کم و مقاومت در برابر خوردگی آن مربوط میشود که به معماران اجازه می‌دهد تا طراحی‌های خلاقانه‌ای داشته باشند. از جمله ویژگی‌های نمای فلزی این موارد را می‌توان ذکر کرد: ظاهر مدرن و صنعتی، مقاومت بالا، وزن سبک، قابلیت اجرا و نصب آسان، قابلیت بازیافت و سازگاری با محیط زیست، حفظ رنگ برای مدتی طولانی، مقاوم در برابر رطوبت، مقرون‌به‌صرفه بودن. در کنار این ویژگی‌ها، زنگ‌زدگی را هم می‌توان ذکر کرد که از معایب عمده نمای فلزی است و در صورت نامناسب‌بودن رنگ یا روکش، نما دچار پوسیدگی خواهد شد. ضمنا به‌علت خاصیت نرمی و شکل‌پذیری فلزی مانند آلومینیوم، نما ممکن است به‌راحتی آسیب ببیند.
مصالح ساختمانی همچون آلومینیوم بی‌‌رنگ، مس، برنج، استیل، گالوانیزه و … در این نما مورد استفاده می‌گیرد که بین انواع مذکور، ورق گالوانیزه استفاده بیشتری دارد. در تقسیم‌بندی براساس طرح و شکل نمای فلزی، به این موارد می‌توان اشاره کرد: نمای دکوراتیو فلزی، نمای مشبک، نمای طرح‌دار، نمای استرچ متال، پانچ متال، مش توری و نمای فلزی سه‌بعدی.
نمای شیشه‌ای
وجه مشخصه نمای شیشه‌ای، یعنی شفافیت و عبور نور طبیعی از طریق آن، معماری مدرن را متحول کرده است. این نما نقش عمده‌ای در تأمین نور فضاهای داخلی دارد. نمای شیشه‌ای مزایایی دارد که از این قبیل هستند: شفافیت، زیبایی، وزن سبک، قابلیت تعمیر، عایق صوت و حرارت. همچنین این نما معایبی دارد همچون گرم‌شدن در فصول گرم سال و حساسیت و نیاز به نگهداری بالا. نمای شیشه‌ای به‌علت شفافیت و قابلیت انتقال نور، باعث میشود که ساختمان، زیبا و لوکس به نظر برسد. این نما هم همچون دیگر نماها چندین نوع دارد که تفاوتشان در نحوه اجرای آن‌هاست. نمای شیشه‌ای اسپایدر، کرتین‌وال و فریم‌لس از جمله انواع رایج این نما هستند.
نمای چوبی
چوب از قدیمی‌ترین مصالحی است که در ساخت نما به کار می‌رود. این نما با استفاده از چوب‌های طبیعی مانند کاج، راش و بلوط، زیبایی گرم و طبیعی را به نمای بیرونی ساختمان می‌بخشد. هرچند از حساسیت آن به آتش و حرارت نیز نباید غافل شد. البته از ترموپلاست که ترکیبی از چوب و پلاستیک است نیز در این نما استفاده میشود. از معروف‌ترین نماهای چوبی، نمای چوب ترمووود است که زیبایی، سختی بالا، عایق در برابر صوت و حرارت، قابلیت شکل‌پذیری و برش‌کاری و تجدیدپذیری، از جمله مزایایی است که استفاده از این نما به همراه دارد. ولی رنگ‌بندی نمای ترمووود محدود است و از تنوع زیادی برخوردار نیست. ترمووود طی فرایندهایی از دمای 185 تا 220 درجه سانتیگراد حرارت می‌بیند تا نواقص ذاتی آن برطرف شود و رطوبت آن از بین رود تا پایداری و دوام چوب بهبود یابد.
علی‌رغم زیبایی نمای چوبی، استفاده از آن می‌تواند میزان هزینه را بیشتر کند و همچنین ملاحظات مربوطه در نگهداری آن باید افزایش یابد.
نمای سیمانی
مواد سیمانی که به‌دلیل نیاز به نگهداری کم، دوام بالا و مقاومت در برابر آتش، رطوبت و حشرات ارزشمند هستند، به جایگزینی محبوب برای چوب یا گچ تبدیل شده‌اند. پس از سنگ و آجر، بیشترین مصرف را برای اجرای نمای ساختمان دارد. این مواد بافت‌های متنوعی ارائه می‌دهد که برای سبک‌های معماری مدرن و سنتی مناسب است. در نماهای سیمانی برای ایجاد ظاهری محکم و صنعتی از پنل‌های بتنی پیش‌ساخته یا ریخته‌گری استفاده میشود. این نما انواع مختلفی از قبیل نمای سیمانی ساده، شسته، تگرگی، ماهوتی و تیشه‌ای دارد.
مقاومت بالا، انعطاف‌پذیری در طراحی، عایق صوت و حرارت، قیمت ارزان، غیر قابل اشتعال، قابلیت اجرا و سهولت نصب از مزایای نمای سیمانی به شمار می‌روند. مزیت جالب و جذاب این نما این است که به‌دلیل مواد تشکیل‌دهنده، به مرور زمان مقاومت بیشتری در برابر شرایط آب‌وهوایی پیدا خواهد کرد. متأسفانه این نما گردوغبار زیادی جذب می‌کند و با گذشت زمان، دچار کثیفی میشود. همچنین امکان شکستگی و ترک‌خوردگی آن نیز هست.
نمای سرامیکی
نمای سرامیکی از پرطرفدارترین نماها در طراحی ساختمان است و از سرامیک‌های پرسلانی تشکیل شده است. مواد سرامیکی بادوام‌اند و قادر به مقاومت در برابر شرایط آب‌وهوایی سخت هستند. از آن‌ها می‌توان برای ایجاد الگوهای هنری و موزاییکی استفاده کرد و حسی از هنر و زیبایی‌شناسی را به نمای بیرونی ساختمان افزود. به‌طور کلی، نمای سرامیکی با دو روش نصب مهارشده (خشک) و نصب چسبانده‌شده (تر) اجرا میشود.
همچون دیگر مصالح، مواد سرامیکی هم در کاربرد نما مزایا و معایبی دارند. از جمله مزایا می‌توان به مقاومت در برابر یخ‌زدگی و عوامل جوی، مقاوم در برابر خوردگی، نگهداری آسان، عایق رطوبت، خاصیت ضد حریق و تنوع در طرح و رنگ اشاره کرد. لازم به ذکر است در مکان‌های شلوغ از این نما استفاده نشود، زیرا نمای سرامیکی بازتاب نوری شدیدی دارد.
نمای کامپوزیتی
مواد کامپوزیتی با ترکیب مواد مختلف جهت افزایش استحکام ساختاری، خواص عایق و انعطاف‌پذیری در طراحی، در معماری معاصر گزینه محبوبی هستند. در حال حاضر در نمای اغلب ساختمان‌های مدرن از ورق‌های کامپوزیت استفاده میشود، زیرا زیبایی فوق‌العاده‌ای به ساختمان می‌بخشد، اما قیمت بالا، یکی از معایب آن است که کاربردش را محدود می‌سازد. ورق کامپوزیت متشکل از دو لایه ورق آلومینیومی و یک لایه هسته پلی‌اتیلنی است. ورق‌های آلومینیومی مقاوم در برابر خوردگی و زنگ‌زدگی هستند و هسته پلی‌اتیلنی در برابر صوت و حرارت عایق است.
نمای کامپوزیتی ویژگی‌های مثبتی دارد که وزن سبک، خاصیت عایق در برابر صوت و حرارت و رطوبت، تنوع رنگ بالا، ماندگاری و دوام زیاد از جمله آن به شمار می‌روند. مزیت دیگر این نما این است که با کمک افراد متخصص، می‌توان آلودگی نما را برطرف کرد و آن را دوباره تمیز کرد. همچنین نصب نمای کامپوزیت، به‌سرعت و با راحتی صورت می‌گیرد.
نمای کامپوزیتی را می‌توان به انواع نمای کامپوزیت پنل معمولی، نانو، رنگی، ضد باکتری، ضد آتش و نمای کامپوزیتی طرح چوب تقسیم کرد. از برندهای ورق کامپوزیتی نما می‌توان به سارای ترکیه، آلومکس آمریکا، آلو سوئیس باند، آلو تایل، آلو باند ایران اشاره کرد.
پروفیل نمای ساختمان
یکی از عناصر مهم ساخت‌وساز، پروفیل نمای ساختمان است که در طراحی نمای ساختمان استفاده میشود و گزینه‌ای مناسب برای رسیدن به نمایی زیبا، بادوام و مقاوم است. اغلب این پروفیل‌ها از آلیاژهای فولادی، آلومینیوم و PVC تشکیل شده‌اند و در اندازه‌ها و اشکال مختلف در بازار موجود هستند از قبیل مستطیلی، مربعی، دایره‌ای. سبکی پروفیل نما موجب راحتی حمل‌ونقل، نصب و اجرای آن میشود که این از مزایای آن به شمار می‌رود. علاوه بر این خاصیت ضد زنگ و ضد آب دارد که آن را در برابر عوامل محیطی نظیر باران و تغییرات دمایی مقاوم می‌سازد.
پیشرفت‌های اخیر در زمینه پروفیل نما، باعث ارتقای خواص پروفیل شده است، از جمله این خواص می‌توان مقاومت در برابر زلزله و خاصیت عایق صوت و حرارت را ذکر کرد. برای افزایش کارایی و زیبایی پروفیل نما، از پوشش‌های مختلفی استفاده میشود که یکی از روش‌های عمده پوشش‌کاری، روش الکترواستاتیک است. این روش مانع ایجاد خراش و تغییر رنگ پروفیل میشود و باعث اتصال کامل رنگ به سطح پروفیل میشود. علاوه بر این از پوشش‌های پودری، رنگ‌های مقاوم در برابر نور خورشید و پلیمرهای مقاوم در برابر UV نیز جهت بهبود عملکرد پروفیل استفاده میشود.
پروفیل آلومینیوم
پروفیل آلومینیوم به‌دلیل مزایای بسیار، یک گزینه ایده‌آل برای نمای ساختمان شناخته میشود. این محصول که در صنعت ساختمان کاربرد زیادی دارد، از جنس آلومینیوم اکسترودشده با سطح مقطع ثابت در طول مشخص است و در اشکال مختلفی مانند توخالی، فریم‌دار، اسلایدینگ و کرتین‌وال تولید میشود.
انتخاب پروفیل آلومینیوم برای نمای ساختمان، مزایای بسیاری دارد که از جمله آن‌ها می‌توان این موارد را ذکر کرد: دوام و استحکام بالا، وزن سبک، عایق صوت و حرارت، تنوع در رنگ و طرح، قابلیت شکل‌پذیری، سهولت نصب و اجرا، قیمت مناسب.
پروفیل‌های آلومینیوم انواع مختلفی دارند که هر کدام خواص و کاربردهای ویژه‌ای دارند و در نماهای مختلف به کار می‌روند. در نمای ترمووود به‌عنوان بیس و استراکچر استفاده می‌شوند. در نمای سیمانی به‌عنوان جداکننده مصرف دارند. در نمای کامپوزیتی، تحت نام پروفیل آلومینیومی اچ و ال، در رنگ‌های مختلف مورد استفاده قرار می‌گیرند. از انواع رایج پروفیل آلومینیوم در نمای ساختمان می‌توان به این موارد اشاره کرد:
- پروفیل لوله‌ای: این پروفیل‌ها توخالی و سبک هستند و اغلب در ساخت قاب نما و سازه‌های ثانویه مورد استفاده قرار می‌گیرند.
- پروفیل فریم‌دار: این نوع از پروفیل دو بخش توخالی و ضخیم دارد و از استحکام و مقاومت بالایی برخودار است. از این پروفیل در ساخت قاب اصلی نما و درب و پنجره استفاده میشود.
- پروفیل اسلایدینگ: این نوع پروفیل برای ساخت درب و پنجره کشویی مورد استفاده قرار می‌گیرد.
پروفیل آهن
پروفیل قوطی آهن از انواع پروفیل است که از جنس فلز آهن تشکیل شده است. این پروفیل به‌صورت ساختمانی و صنعتی ساخته میشود و بیشترین کاربرد آن در صنعت ساختمان است و در ساخت در و پنجره استفاده میشود. پروفیل آهن در واقع همان پروفیل قوطی آهن است و در بازار بیشتر به نام پروفیل آهن شناخته میشود. علت این تفاوت به‌خاطر ترکیبات شیمیایی به‌کاررفته در روش ساخت است. پروفیل‌های آهن و فولاد به‌عنوان باربر در صنعت ساختمان استفاده می‌شوند. از این پروفیل‌ها در سقف، دیوار و کف ساختمان استفاده میشود تا از استحکام و دوام سازه اطمینان حاصل شود.
پروفیل درب و پنجره
یکی از محصولاتی که بسیار در ساخت‌وساز درب و پنجره سازه‌ها کاربرد دارد، پروفیل درب و پنجره است. برای ساخت پنجره‌های دوجداره، پروفیل درب و پنجره UPVC و آلومینیوم بیشترین کاربرد را دارد. استفاده از این پروفیل‌ها مزایای زیادی دارد از جمله مقاومت در برابر نفوذ گردوغبار، عایق در برابر صوت و حرارت و الکتریسیته، مقاوم در برابر اشتعال، عدم نیاز به رنگ‌کاری و سرویس مجدد، صرفه‌جویی در مصرف انرژی و غیره. پروفیل درب و پنجره انواع مختلفی دارد که پروفیل فریم، پروفیل میانی یا مولیون، پروفیل بازشو یا سش، پروفیل پنل، پروفیل زهوار، پروفیل اتصال فریم، پروفیل لوله آداپتور از این قبیل می‌باشند.
امروزه پروفیل درب و پنجره PVC و UPVC کاربرد فراوانی در صنعت ساختمان دارد. محصولات UPVC تنوع قابل توجهی در ساخت پروفیل درب و پنجره دارند. از مواد دیگری که در ساخت این پروفیل‌ها کاربرد دارد، آلومینیوم است. قیمت پروفیل درب و پنجره علاوه بر متریال مورد استفاده، به روش تولید پروفیل هم بستگی دارد. امروزه به‌دلیل وجود آلودگی‌های صوتی و جوی، پنجره‌های دوجداره بیشتر از پنجره‌های معمولی کاربرد دارد. برای ساخت پنجره‌های دوجداره، پروفیل درب و پنجره UPVC و آلومینیوم بیشترین مصرف را دارند.
به‌طور کلی می‌توان گفت که پروفیل درب و پنجره آلومینیومی، نسبت به پروفیل درب و پنجره غیر فلزی، هزینه بیشتری می‌برد. پروفیل‌ها معمولا در شاخه‌های 6 یا 12 متری تولید و در بازار عرضه می‌شوند. وزن این نوع پروفیل‌ها با توجه به طرح و ضخامت آن‌ها متغیر است.
لوله داربست
لوله داربستی به‌طور کلی به دو نوع چوبی و فلزی تقسیم‌بندی میشود که نوع رایج‌تر آن نوع فلزی می‌باشد که مضاف بر استفاده از آن جهت دسترسی به ارتفاعات بلند، در تعمیرات بخش‌های مختلف ساختمان به‌عنوان تکیه‌گاه هم به‌کار برده میشود. نکته حائز اهمیت درباره این لوله صنعتی این است که چون انواع گوناگون آن برای عبور و جریان سیالات در اماکن مختلف استفاده نمی‌شود به همین جهت، هنگام ساخت آن نیازی به آزمایش گاز و آب از سوی کارشناسان و تکنسین‌ها نیست و فقط توجه به انتخاب لوله مناسب و استاندارد برای فضای مورد نظر کافیست.
لوله داربستی انواع مختلفی دارد که برخی از آن‌ها عبارتند از: لوله داربستی مثلثی، لوله داربستی چکشی ستاره، لوله داربستی چکشی کاسه‌ای، لوله داربستی معلق، لوله داربستی پایه‌دار، داربست منفرد، داربست دوتایی، داربست معلق، داربست اهرمی کانتی، داربست چوبی، داربست لوله‌ای، داربست سیستمی، داربست ثبت‌شده، داربست کوییک، داربست هاکی.
جمع‌بندی
نمای ساختمان‌ها بسته به شرایط و سلیقه می‌تواند از مصالح گوناگونی ساخته شده و شکل و شمایل متفاوتی را داشته باشند. برخی از نماهایی که می‌توان از آن‌ها استفاده کرد عبارتند از: آجری، سنگی، فلزی، شیشه‌ای، چوبی، سیمانی، سرامیکی و کامپوزیتی. تمامی نماهای ساختمان برای ساخته شدن نیاز به امکانات خاصی دارند. مهمترین ابزار مورد نیاز برای ساخت نمای ساختمان لوله داربست است که دسترسی به نقاط مختلف ساختمان را به مهندسان و کارگران می‌دهد. برای تهیه این ابزار مهم و دیگر مقاطع فولادی می‌توانید با کارشناسان ما تماس حاصل فرمایید.
